Menopoz, kelime anlamı olarak ”Son Adet Kanaması”dır. İlk olarak adet kanamaları düzensiz olmaya başlar. Daha sonra ise adet kanamaları tamamen kesilir. Kadınlar, hayatlarının üçte birini menopoz döneminde geçirirler. İnsan hayatının uzaması ile birlikte menopozda geçirilen dönem de artmaktadır. Menopoz doğal bir ancak 40 yaşından erken menopoza girilirse buna ”Erken Menopoz” dönemi ismi verilir. Menopoz, çeşitli belirtiler ile kendini gösterebilir. Ancak kadınların bazıları bu belirtileri yaşamadan da menopoz dönemini geçirebilmektedir. Bunun dışında menopoz belirtilerin ne şiddette ve ne derecede yaşandığı kadının genetik ve yapısal özellikleri ile ilişkilidir. Bu süreçte ortaya çıkan çeşitli belirtiler ve değişiklikler kadının hayat kalitesini düşürebilir. Menopoz, çeşitli hastalıklara da sebep olabilen bir süreçtir. Ancak menopozun tedavisi ile bu duruma karşı önlemler alınabilir.
Yumurtalıklardaki hormon üretimi yaşın ilerlemesi ile beraber azalır. Bu azalma neticeside adet kanamalarında düzensizlikler görülmeye başlanır. Gene bu hormonun azalması ile vücut ısında birtakım değişimler olur. Bu değişimler de kadına terleme, sıcak basması olarak geri döner. Menopoz kadının hayatının ve cinselliğinin bittiği bir dönem değildir. Menopoz döneminde de kadın cinselliğini rahat bir şekilde yaşayabilir.
Menopoza Neden Girilir?
Kadınların menopoza girmesi, kadınlık hormonları olan ötrojen ve progesteron hormonlarının yaşın ilerlemesi ile beraber azalmasından kaynaklanır. Bu hormonların iyice azalması ve üretiminin yetersiz olması sebebiyle adetler kesilir. Adetlerin tamamen kesilmesi süreciyle menopoza girilir.
Menopoz Belirtileri Nelerdir?
Sıcak basması ve terleme gibi çeşitli belirtiler genellikle 2 yılda kaybolur. Ancak bazı kadınlarda bu belirtiler daha uzun görülebilir. Ancak uzun vadede kendini gösteren kemik erimesi, vücut şeklindeki değişiklikler, meme ve genital organlardaki değişiklikler her kadında farklı derecelerde yaşanmaktayken, yaşın artması ile birlikte devam edecektir.
ı) Menopoz öncesi kanama değişiklikleri:
Menopoz dönemine ait belirtilerin bir bölümü adetlerin kesilmesi döneminden önce menopozun yaklaştığını işaret eden değişikliklerdir. Bu sürece premenopozal dönem ismi verilir. Premenopozal dönemde adet sürelerinde ve sıklığında değişiklikler meydana gelir. Çoğunlukla adet dönemi önce belirtiler, 40-45 yaş arasında kendini gösterir. Bu süreçte adet kanaması süresi ve kanama oranlarında farklılıklar meydana gelebilir.
ıı) Menopoz döneminde sıcak basması ve terleme:
Menopoz dönemine girilmesi ile birlikte adet dönemi artık biter. Menopoz dönemine giren kadınların büyük bir kısmında sıcak basması, terleme, çarpıntı gibi belirtiler kendini göstermeye başlar. Bu gibi belirtiler, vazomotor belirtiler olarak tabir edilir. Menopoz dönemine giren %75 kadında görülür. Sıcak basması şeklinde tabir edilen belirtiler yüzde, kollarda, ellerde, vücudun üst kısmında bir anda kızarma ile kendini gösterirler. Bunun yanında terleme, titreme, sıcaklık hislerini de beraberinde getirir. Bu kadınlar, gece uykuları bölnecek şekilde bu belirtiyi hissedebilirler. Ateş basması çoğunlukla 3-5 dakika içinde kaybolur. Bu belirtiler ise menopoz öncesi dönemde başlayıp menopoz sonrası döneme kadar 1-5 yıl kadar sürebilir.
ııı) Menopoz döneminde görülen psikolojik belirtiler:
- Uyku ile ilgili sorunlar,
- Depresyon,
- Sinirlilik ve kaygılı olma hali,
- Telaşlı olma hali,
- Duygu durumlarının hızlı değişmesi,
- Aşırı duygusallık,
- Dikkat, konsantrasyon ve hafıza ile ilgili sorunlar, unutkanlık.
ıv) Menopoz döneminde üreme organları ile ilişkili belirtiler:
- Vajinanın nemini kaybetmesi ve kuruluk hissi,
- Cinsel ilişkide ağrı, zevk alamama, libidonun düşmesi,
- İdrar kaçırma,
- Sürekli idrara çıkma ihtiyacı.
v) Menopoz döneminde uzun vadede görülen belirtiler:
- Memelerde küçülme durumu,
- Yağ dokusunda kayıplar ve sarkmalar,
- Meme uçlarında küçülmeler,
- Vajina dudaklarında ve klitoriste küçülme ve atrofi,
- Ciltte kuruluğun artması ve nem kaybından dolayı kırışıklıklarda artma,
- Saç, koltuk altı ve pubik bölgedeki kıllarda azalma,
- Kol ve bacak tüylerinde artış,
- Sesin kalınlaşması,
- Kemik erimesi, kamburlaşma, boyun kısalması ve eklem ağrıları,
- Kalp hastalıkları ve kolesterol riskinde artış,
- Kilo artışı,
- İnsülin rezistansı artışı.
Menopoz Teşhisi Nasıl Konulur?
Menopoz, bir anda meydana gelen bir hastalık değildir. Vücudun biyolojik ve doğal bir sürecidir. Vücuttaki değişiklikler bir anda ortaya çıkmaz ve yavaş yavaş olur. Menopoza geçiş süreci yaklaşık olarak 20 yıl sürebilir. Yumurtlama kız çocukları ilk adet olduğu dönemden itibaren azalmaya başlar. Belirli oranlarda azaldığında ise menopoza geçiş evresi başlar. Adet kanaması bir senedir görülmüyor ise menopoz teşhisi konulur. Bunun dışında menopozun kesin tanısı için çeşitli hormon testlerine de bakılır. Ancak her adetin kesilmesi menopoza işaret etmez. Bu duruma sebep olabilecek farklı sorunlar da mevcut olabilir. Bu nedenle kesin teşhis için doktora başvurmak gerekir.
Menopoz Nasıl Tedavi Edilir?
Menopoza ait belirtiler, östrojen ve progesteron hormonunun azalması ile ilgili olarak meydana gelir. Bu belirtiler için yapılan tedavide bu kadınlık hormonlarından faydalanılır. Bu sayede azalan hormonlar yerine konulmuş olur. Böylece menopoza ait belirtiler ortadan kaldırılır. Kadınların hayat kalitesi de böylece artmış olur. Östrojen tedavisi iki yöntemle uygulanabilir. Oral yolla veya cilde yapıştırma yöntemi ile yapılabilir. Östrojen tedavisine kalsiyum takviyesi ve progesteron da ilave edilebilir. Cilde yapıştırılan hormon tedavisinde 3 günde bir veya haftada bir bant değiştirilmelidir. Bu bantın ne kadar süre sonra değiştirileceği ve hangi dozlarda kullanılacağına doktorunuz karar verecektir. Östrojen tedavisi ile Alzheimer hastalığı riskinin azaltılması yanında ayrıca, bağırsak kanseri riski, kemik erimesi riski ve kalp damar hastalıkları görülme riskleri de azaltılmış olur.